New START: Παγκόσμια ανησυχία για το τέλος της συνθήκης για τα πυρηνικά - «Λυπηρή εξέλιξη, αλλά…»

Τη θέση ότι δεν προτίθεται «σε αυτό το στάδιο» να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις για τον πυρηνικό αφοπλισμό επανέλαβε η Κίνα, μετά τη λήξη της τελευταίας διμερούς συνθήκης ελέγχου πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.

Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιαν, δήλωσε σε τακτική ενημέρωση ότι οι πυρηνικές δυνατότητες της χώρας βρίσκονται «σε εντελώς διαφορετική κλίμακα» σε σύγκριση με εκείνες της Ουάσιγκτον και της Μόσχας, υπογραμμίζοντας ότι το Πεκίνο δεν εξετάζει συμμετοχή σε σχετικές συνομιλίες στην παρούσα φάση.

Τέλος εποχής για τον έλεγχο εξοπλισμών

Η συνθήκη New START, η οποία αποτελούσε το τελευταίο ενεργό πλαίσιο περιορισμού των στρατηγικών πυρηνικών οπλοστασίων ΗΠΑ-Ρωσίας, έληξε, αναζωπυρώνοντας διεθνείς ανησυχίες για ενδεχόμενη νέα κούρσα εξοπλισμών.

Η Μόσχα είχε ήδη ανακοινώσει ότι δεν δεσμεύεται πλέον από τους όρους της, ενώ από αμερικανικής πλευράς ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, επανέλαβε ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει και την Κίνα, επικαλούμενος την ταχεία ανάπτυξη του κινεζικού πυρηνικού οπλοστασίου.

«Λυπηρή εξέλιξη, αλλά…»

Όπως μεταδίδει το Reuters, παρά την άρνηση συμμετοχής, το Πεκίνο εξέφρασε τη λύπη του για τη λήξη της συνθήκης, χαρακτηρίζοντάς την σημαντικό πυλώνα της παγκόσμιας στρατηγικής σταθερότητας.

Ο Λιν Τζιαν υποστήριξε ότι η Κίνα διατηρεί τις πυρηνικές της δυνατότητες «στο ελάχιστο επίπεδο που απαιτείται για την εθνική ασφάλεια» και δεν συμμετέχει σε καμία διεθνή κούρσα εξοπλισμών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), στις αρχές του 2025 η Κίνα διέθετε τουλάχιστον 600 πυρηνικές κεφαλές. Αν και ο αριθμός παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από εκείνον των ΗΠΑ και της Ρωσίας, το ινστιτούτο επισημαίνει ότι το κινεζικό οπλοστάσιο αυξάνεται με ταχύτερους ρυθμούς από οποιασδήποτε άλλης χώρας, με περίπου 100 νέες κεφαλές ετησίως από το 2023.

Πυρηνική στρατηγική «αυτοάμυνας»

Η κινεζική πλευρά επανέλαβε ότι ακολουθεί δόγμα:

• μη πρώτης χρήσης πυρηνικών όπλων

• μη απειλής κατά μη πυρηνικών κρατών

• διατήρησης αποτρεπτικής ισχύος μόνο για άμυνα

Παράλληλα, εξέφρασε στήριξη στην πρόταση του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για εθελοντική παράταση των περιορισμών της New START κατά ένα έτος, καλώντας τις ΗΠΑ να απαντήσουν θετικά και να επανεκκινήσουν τον διάλογο στρατηγικής σταθερότητας.

Παγκόσμια ανησυχία για νέο πυρηνικό ανταγωνισμό

Η λήξη της συνθήκης έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις διεθνώς. Επιζώντες των ατομικών βομβαρδισμών της Ιαπωνίας εξέφρασαν φόβους ότι ο κόσμος εισέρχεται σε περίοδο αυξημένου πυρηνικού κινδύνου.

Ο 93χρονος Τερούμι Τανάκα, συμπρόεδρος της οργάνωσης Nihon Hidankyo — που τιμήθηκε με Νόμπελ Ειρήνης το 2024 — προειδοποίησε ότι η διεθνής κοινότητα δεν έχει αντιληφθεί τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Όπως δήλωσε, υπάρχει ορατός κίνδυνος πυρηνικής σύγκρουσης στο μέλλον, εκφράζοντας ανησυχία ότι οι κοινωνίες των πυρηνικών δυνάμεων αντιμετωπίζουν τα όπλα αυτά ως σύμβολο ισχύος και όχι ως υπαρξιακή απειλή.

Υπενθυμίζεται ότι οι ατομικοί βομβαρδισμοί στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι τον Αύγουστο του 1945 προκάλεσαν τον θάνατο περίπου 214.000 ανθρώπων και παραμένουν η μοναδική χρήση πυρηνικών όπλων σε πόλεμο.

Φόβοι για νέα κούρσα εξοπλισμών

Αναλυτές και οργανώσεις αφοπλισμού εκτιμούν ότι η απουσία δεσμευτικού πλαισίου ελέγχου:

• αυξάνει τον κίνδυνο εξοπλιστικού ανταγωνισμού

• εντείνει την πίεση προς την Κίνα να ενισχύσει το οπλοστάσιό της

• δυσχεραίνει τις πρωτοβουλίες αποπυρηνικοποίησης

Από την πλευρά της, η Ιαπωνία δηλώνει ότι θα συνεχίσει να εργάζεται σε στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ για τη διαμόρφωση νέου πλαισίου ελέγχου εξοπλισμών, με τη συμμετοχή όλων των μεγάλων πυρηνικών δυνάμεων.